Radicalen en antioxidanten
Vrije radicalen zijn zeer kleine, uiterst reactieve deeltjes. Aangezien alle
radicalen in vrije, ongebonden toestand verkeren, is het woord 'vrije'
eigenlijk overbodig en kan er dus beter van 'radicalen' worden gesproken. Het
begrip (vrije) radicalen is niet nieuw. In 1875 werd het bestaan van deze
deeltjes aangetoond en in 1900 werden radicalen daadwerkelijk zichtbaar
gemaakt. Sinds 1985 zijn er meer dan 5000 wetenschappelijke verhandelingen
gepubliceerd over antioxidanten. De ontdekking van de vrije radicalen en hun
tegenhanger de antioxidant is van grote betekenis, net zo revolutionair als de
ontdekking van penicilline. Desalniettemin geeft de reguliere geneeskunde in
Nederland nog steeds geen duidelijke erkenning aan het verschijnsel ‘vrije
radicalen’ en ‘antioxidanten’. De medische wetenschappen in USA en diverse
Europese landen worden de werking van radicalen serieus rekening gehouden.
Het ontstaan
Radicalen ontstaan
bij tal van chemische reacties en omgekeerd kunnen deze reacties uitsluitend
verlopen dankzij het ontstaan van deze radicalen.
Maar bij een
overmaat van radicalen, de aanwezigheid op het verkeerde moment of op de
verkeerde plaats is er sprake van ongewenste radicalen. Ongewenste radicalen
kunnen schade aanrichten en dienen te worden vermeden of onschadelijk gemaakt
te worden.
Vrije radicalen
worden door ons lichaam in kleine getallen aangemaakt. Dit is een heel
natuurlijk proces. In de eerste instantie binden vrije radicalen zich aan
bacteriën en
virussen en bestrijden deze en houden op deze manier de
gezondheid op peil. De veranderde leefomstandigheden stellen het menselijke
lichaam bloot aan honderden stoffen en externe factoren die de groei van vrije
radicalen bevorderen. De enorme luchtvervuiling zoals uitlaatgassen,
bestrijdingsmiddelen en geparfumeerde luchtjes, verkeerde
voeding en leefstijl
veroorzaken in ons lichaam extra groei van vrije radicalen. Door deze
explosieve groei gaan de vrije radicalen zich anders gedragen en ze gaan
‘vreemd’ door zich aan gezonde cellen, weefsels en organen te binden met alle
gevolgen van dien. Dit proces kan een begin zin van een auto-immuunziekte. Het
is daarom raadzaam om in uw dagelijks dieet voldoende anti-oxidanten te
bevatten zoals voldoende groenten en meervoudig onverzadigde vetzuren en
eventueel uw voeding aan te vullen met antioxidanten zodat u lichaam optimaal
bestand is tegen de overtollige vrije radicalen.
Mechanisme oxidatie
Normaal gesproken
bevat één atoom twee neutronen die aan elkaar gebonden zijn. Vrije radicalen
zijn atomen die maar één neutron hebben. De vrij radicaal heeft dus nog een 'vrije
' plaats. Deze 'vrije plaats' bindt zich het liefst zo snel mogelijk met iets
anders. In een normale omstandigheid is er een balans tussen vrije radicalen
en ziekteverwekkers, de vrije radicaal bindt zich aan een ziekteverwekker en
verlaat het lichaam.
Maar het lichaam
staat, zoals al eerder gezegd, bloot aan honderden lichaamsvreemde stoffen en
maakt daarom verschrikkelijk veel vrije radicalen aan. Door deze explosieve
groei is er geen sprake meer van een gecontroleerde werking maar grijpen de
vrije radicalen het eerste het beste wat ze tegen komen vast om zich te binden.
Er vindt een chemische reactie plaats die het best te vergelijken is met een
explosie (oxidatie genoemd). Cellen in de directe omgeving lopen hierdoor het
risico onherstelbaar beschadigd te worden.
Alle
oxidatieprocessen gaan dus gepaard met radicaalvorming. De belangrijkste
oxidator in de natuur en in ons lichaam is zuurstof (O2). Ons
lichaam staat bloot aan radicalen; van buiten af, via (lucht)verontreiniging
en straling, van binnenuit door tal van oxidatieve processen. Het
totale
verouderingsproces en tal van degeneratieve ziektebeelden (artritis, reuma,
staar, arteriosclerose, pigmentvlekken en andere) worden toegeschreven aan
schade door radicalen.

In het dagelijkse
leven vindt het proces van oxidatie doorlopend ook plaats: Een illustratief
voorbeeld van radicaalschade oftewel verouderingsproces is het roesten van
ijzer en het bruin worden van een appelschil en het bros worden van een
elastiek dat in de zon heeft gelegen. De door het zonlicht veroorzaakte
radicalen hebben het elastiek zo beschadigd dat de rek er uit is.
Het ouder
worden is dus ook een verouderingsproces door geleidelijk oxidatieproces. Hoe
meer en hoe snel men oxideert des te sneller men ouder en zieker wordt.
Daarom is voldoende antioxidant als een onderhoudsmiddel voor ons lichaam
een zeer welkome attentie. Een ijzeren schop roest niet zo snel als men goed
onderhoudt en geen kans geeft om te oxideren. Ons lichaam is niks
anders.....
Een kleine opsomming van
oorzaken waardoor vrije radicalen in het lichaam ontstaan:
 |
Giftige stofwisselingsstoffen die ontstaan bij ziektes, stress en
vermoeidheid |
 |
Zonlicht |
 |
Roken en alcohol |
 |
Luchtvervuiling |
 |
Insectenbestrijdingsmiddelen op en in groente en fruit |
 |
Medicijnen |
 |
Straling zoals elektro-smog, kernreacties en radioactiviteit |
 |
Röntgenstraling |
 |
Natriumnitriet, conserveringsmiddel voor vlees |
 |
Zware metalen |
Een vrije radicaal is een
uiterst gevoelige stof die slechts een fractie van een seconde bestaat, maar
die wel in staat is in die korte tijd veel lichamelijke schade te veroorzaken.
Het is inmiddels bijna algemeen bekend dat cellen in bloedvaten en organen
enorm aangetast kunnen worden door vrije radicalen. Ook het bindweefsel van de
huid wordt aangetast door de vrije radicalen, waardoor het de elasticiteit
verliest en er rimpels ontstaan. De hele visie en theorie van
Vrije radicaal
schade is de veroorzaker van degeneratie van cellen, vroegtijdige veroudering
en speelt een belangrijke rol bij veel andere ziektes waaronder kanker. Een
ondersteuning tegen de strijd met de vrije radicalen is een toevoeging van een
antioxidant aan uw voeding door middel van een voedingssupplement.
De theorie dat het
totale verouderingsproces het gevolg is van radicaalschade, werd in 1956 al
door professor Denham Harman ontwikkeld. Kleine beschadigingen van het DNA,
veroorzaakt door radicalen, worden bij de celdeling overgedragen op de nieuwe
cellen. Na een aantal celdelingen is de totale hoeveelheid 'foutjes' in de cel
zo groot geworden, dat de cel muteert, prolifereert, niet meer goed
functioneert of afsterft.
Het lichaam kan
zich op twee manieren verdedigen tegen overmatige radicaalschade. In de eerste
plaats beschikken wij over 'vrije radicaalvangers'. Dit zijn stoffen die een
radicaal onschadelijk kunnen maken. Voorbeelden zijn de enzymen SOD, catalase
en glutathion en de voedingsstoffen vitamine C en caroteen. Ten tweede kan een
aantal stoffen ongewenste oxidatieprocessen voorkomen en daarmee dus het
ontstaan van radicalen tegengaan. Voorbeelden hiervan zijn vitamine C,
Squalene, vitamine E, bioflavonoïden, taurine, cysteïne en methionine. De werking van
radicaalvangers en anti-oxidanten is afhankelijk van tal van andere
voedingsfactoren zoals selenium, vitamine B2, B6, magnesium en zink.
Het onschadelijk
maken of het voorkomen van het ontstaan van radicalen geschiedt door
ingewikkelde, trapsgewijs verlopende processen, die vaak van de aanwezigheid
van vele van deze stoffen afhankelijk zijn. Indien er één of meerdere stoffen
ontbreken, is het onschadelijk maken onmogelijk. Dit verklaart het feit dat
extra inname van één beschermende stof ter bescherming tegen overmatige
radicaaldruk veel minder effectief is dan inname van een anti-oxidantencomplex
en\of een sterke lichaamseigen
antioxidant squalene.
Ondersteunende eigenschappen
van
anti-oxidanten
 |
Complete bescherming tegen vrije radicalen |
 |
Preventie van alle weefsels en organen |
 |
Preventie tegen schadelijke gevolgen bij roken en alcohol gebruik |
 |
Regeneratie van weefsels en organen |
 |
Auto-immuunziekten = chronische ziekten |
 |
Preventie en genezing hart en vaat ziekten |
 |
Preventie voor oogklachten |
 |
Slechtziendheid |
 |
Degeneratieve ziekten zoals kanker en artrose |
 |
Vermoeidheidsklachten |
 |
Vroegtijdige veroudering |
 |
Ontstekingen |
Een
anekdote
Dacht u dat
bacteriën virussen de enige wezens waren die uit zijn om uw
en mijn lijf en leden te slopen? Ons lichaam zit vol met
deeltjes die instabiel zijn omdat ze een ongepaarde elektron
bevatten. Die deeltjes zullen steeds blijven zoeken naar een
aanvullend deeltje om daardoor een stabiele stof te worden.
Da’s normaal, dat doen ik en u ook. Het nadeel ervan is dat
er deeltjes weggehaald worden bij andere, lichaamseigen
stoffen, die op hun beurt dan weer een instabiel deeltje
vormen. Deze deeltjes noemt men vrije radicalen, en dit
proces doet zich voor tijdens de verbrandingsprocessen in de
cellen. Eigenlijk roesten we van binnenuit weg.
Die vrije radicalen komen onvermijdelijk ons lichaam binnen,
en ons fantastisch lijf gebruikt een eigen
verdedigingsmiddel om die radicale rakkers een halt toe te
roepen: ja de anti-oxidanten maken de radicalen onschadelijk
en voorkomen dat ze erfelijk materiaal beschadigen. Waar
zitten de anti-oxidanten eigenlijk?!
Mijn levensstijl voorziet mij met meer vrije radicalen dan
mijn verdedigingsmechaniek aankan. Dat komt omdat ik rook,
teveel koffie zuip, dagelijks met mijn fiets doorheen het
spitsuur laveer (uche!) en vrij ongezond eet. Mijn lijf is
dus een tempel voor die vrije radicalen, en ik hoor ze hun
kameraadjes en mede-instabielen gewoon uitnodigen om te
komen feesten. Mijn verdedigingsbarrière kreunt onder zoveel
geweld want er kwamen zoveel vrij radicalen-rakkers waardoor
gisteren voor het eerst er een paar anti-oxidanten
gedeserteerd zijn. De lafaards. Maar ik geef ze groot
gelijk!
Dus hoog tijd om mijn verdedigingslinies te voorzien van
hulp, met als vuurkracht vitaminen en selenium en als
infanterie een hele hoop groente en fruit en pot vitamine C
en Squalene. Dood aan die vrije radicalen voordat ik te
vroeg dood ben! En nu even koffie drinken. Een sigaretje
paffen… Ach, laat ook maar ...
Uitleg werking vrije radicalen en snelle vernietigende oxidatieprocessen
Werking
Talloze onderzoeken hebben
vastgesteld dat de zgn. “vrije radicalen” (mede) de
oorzaak vormen van degeneratieve ziekten, ofwel typische
welvaartsziekten. Zuurstof, enerzijds noodzakelijk voor
diverse oxidatieve energieproducerende processen, kan
anderzijds tot de vorming van vrije radicalen leiden.
Deze geactiveerde zuurstofradicalen streven naar een
energetisch evenwicht. Daarbij grijpen zij echter met
voorliefde de celmembraanstructuren of de structuren van
het erfelijk materiaal aan. Hierdoor ontstaan
onherstelbare beschadigde cellen, die leiden tot
degeneratieve processen (ziekten zoals hart- en
vaataandoeningen, vergiftigingen, reuma, etc.). Het
lichaam beschikt over een tweetal mechanismen om deze
vrije radicalen onschadelijk te maken: enzymatische en
niet-enzymatische radicalenvangers (vitamine C, vitamine
E, carotenoïden, sporenelementen zoals selenium en het
peptide glutathion).
Beide systemen zijn niet in staat elkaar te vervangen.
Door tekorten aan antioxidatieve voedingsstoffen in de
voeding ontstaat er een gebrekkige afweerfunctie tegen
de vrije radicalenvorming. Ook roken en verontreiniging
van de ademlucht zetten aan tot de vorming van vrije
radicalen. Steeds meer onderzoeken onderschrijven het
belang om het lichaam met grotere hoeveelheden
antioxidanten te verzorgen dan de voeding kan
aanleveren. Nieuwe ontwikkelingen hebben eveneens
aangetoond dat glutathion en cysteïne belangrijke 'poortwachtersfuncties'
vervullen in de ontgiftiging van vrije radicalen.
Een goede vitamineuze antioxidantformule dient daarom
tenminste vitamine C, vitamine E, carotenoïden, selenium
en NAC (als voorloper van glutathion) te bevatten.
Indicaties
-
Vrije radicaalpathologieën
-
Preventie tegen (vroegtijdige) veroudering en
degeneratieve ziekten, zoals hart- en vaatziekten,
allergieën, geheugenverlies, concentratiestoornissen,
allergie (kleurstof) etc.
Literatuur
1. Apel K, Hirt H.
Reactive oxygen species: metabolism, oxidative stress,
and signal transduction. Annu. Rev. Plant Biol. 2004.
55:373–99
2. Clarkson PM, Thompson HS. Antioxidants: what role do
they play in physical activity and health? Am J Clin
Nutr. 2000 Aug;72(2 Suppl):637S-46S.
3. Davies KJA. Oxidative stress, antioxidant defenses,
and damage removal, repair, and replacement systems.
IUBMB Life 2000; 50:279–289.
4. Fang YZ, Yang S, Wu G. Free radicals antioxidants and
nutrition. Nutrition 2002;18:872– 879.
5. Kolleck I, Sinha P, Rustow B. Vitamin E as an
antioxidant of the lung: mechanisms of vitamin E
delivery to alveolar type II cells. Am J Respir Crit
Care Med. 2002 Dec 15;166(12 Pt 2):S62-6.
6. Lenaz G, Bovina C, Formiggini G et al. Mitochondria,
oxidative stress, and antioxidant defences. Acta Biochim
Pol 1999; 46: 1-21.
7. Lamson DW, Brignall MS. Antioxidants in cancer
therapy; their actions and interactions with oncologic
therapies. Altern Med Rev 1999; 4: 304-329.
8.
Agacdiken A, Basyigit I, Ozden M, Yildiz F, Ural D,
Maral H, Boyaci H, Ilgazli A, Komsuoglu B.The effects of
antioxidants on exercise-induced lipid peroxidation in
patients with COPD; Respirology. 2004 Mar;9(1):38-42.
9. Azzi A, Davies KJ, Kelly F.Free radical biology -
terminology and critical thinking; FEBS Lett. 2004 Jan
30;558(1-3):3-6.
10. Lucarini M, Pedulli GF, Guerra M. A critical
evaluation of the factors determining the effect of
intramolecular hydrogen bonding on the obond;h bond
dissociation enthalpy of catechol and of flavonoid
antioxidants; Chemistry. 2004 Feb 20;10(4):933-9.
11. MacNee W. Oxidants/antioxidants and COPD. Chest. 2000
May;117(5 Suppl 1):303S-17S.
12. Macnee W, Rahman I. Oxidants and antioxidants as
therapeutic targets in chronic obstructive pulmonary
disease. Am J Respir Crit Care Med. 1999 Nov;160(5 Pt
2):S58-65.
13. Nieuwenhuis RA. Vrije radicalen, schakels tussen
voeding en ziekte. Den Haag: Orthos Media, 1992;
14. Mimic-Oka J, Simic DV, Simic TP. Free radicals in
cardiovascular diseases. Medicine and Biology 1999;
6(1):11-22.
15. Mittler R. Oxidative stress, antioxidants and stress
tolerance. Trends in Plant Science 2002; 7(9):405-410.
16. Prasad KN, Hovland AR, Cole WC, et al. Multiple
antioxidants in the prevention and treatment of Alzheimer
disease: analysis of biologic rationale. Clin
Neuropharmacol 2000 Jan-Feb;23(1):2-13 2000; 23: 2.24.
17. Young IS, Woodside JV. Antioxidants in health and
disease. J Clin Pathol. 2001 Mar;54(3):176-86.
18. Zeisel SH. Is there a metabolic basis for dietary
supplementation? Am J Clin Nutr. 2000 Aug;72(2 Suppl):507S-11S
|
|
|
Inspired by Nature.
Driven by Science.
Passionated by Nutrition.
|
Home
Natuurlijk
Herstel. Altijd beter!
Lukas
T.S. Tjan
©
Science for Life. 2001-2011.
Deze homepage is gemaakt door Mandala Communicatie,
www.mandalacommunicatie.nl
Op deze homepage berust een copyright.
Voor meer info kunt u e-mailen naar
info@scienceforlife.eu
Voor alle op deze homepage vermelde informatie geldt de algemene disclaimer.